Afbeelding
10 dec 20
10 dec 20
"inlegvelletje" voor Orban aanval op onafhankelijkheid Europese Commissie

Vanmiddag komen de EU-regeringsleiders samen om te praten over de Europese begroting en het coronaherstelfonds. Deze Europese Raad zal vooral in het teken staan van de veto's van de Hongaarse en Poolse regeringen op het rechtsstaatsmechanisme in de Europese begroting.

Het goede nieuws is dat de wetgeving over het rechtsstaatsmechanisme niet wordt aangepast, maar het Duitse Raadsvoorzitterschap is met een verklaring gekomen die veel van de winst teniet doet. De verklaring werpt vele hordes op, alvorens het rechtsstaatsmechanisme ingezet mag worden. In de praktijk betekent dit dat het rechtsstaatsmechanisme voorlopig de ijskast in zal gaan. In ’t Veld wijst erop dat de Raad met een dergelijk inlegvelletje vooral de persoon Victor Orbán tegemoetkomt:

“Het directe effect van dit inlegvel is uitstel. Genoeg uitstel voor Orbán om zijn herverkiezing veilig te stellen door het systeem in Hongarije verder naar zijn hand te zetten. De regeringsleiders, waaronder premier Rutte, hebben nu de keuze tussen 'collegiaal' zijn naar Orbán of staan voor democratie en recht.”

Bovendien dicteert de verklaring aan de Europese Commissie hoe die het rechtsstaatsmechanisme moet toepassen. Daarmee wordt volgens Sophie in ’t Veld, Europarlementariër voor D66 een gevaarlijke grens overgegaan:

Wanneer regeringsleiders de Europese Commissie instrueren, wanneer en hoe zij de democratie en rechtsstaat in Europa mogen verdedigen, dan is het gedaan met de onafhankelijkheid van de Europese Commissie.”

De steen des aanstoots is het deel van de verklaring die stelt dat de Commissie verdere "richtlijnen" moet aannemen voordat het rechtsstaatsmechanisme kan worden toegepast, en dat ze daarin ook een oordeel van het EU Hof van Justitie moet meenemen. Pas daarna zou de Commissie het mechanisme mogen activeren. Deze verklaring is juridisch gezien niet bindend en kan de wetgeving over het rechtsstaatsmechanisme daarom strikt genomen niet ongedaan maken. Politiek en institutioneel gezien is het echter wel van groot belang omdat de Commissie door deze verklaring met de rug tegen de muur wordt gezet.

Het Europees Parlement zal eisen dat de Europese Commissie zich enkel laat leiden door de wetgeving over het rechtsstaatsmechanisme en niet door de instructies in deze verklaring.

"Als Von der Leyen dit laat gebeuren dan is het hek van de dam. Deze verklaring is een regelrechte aanval op de onafhankelijkheid van de Europese Commissie, en daarmee op de Europese Verdragen. We kunnen niet accepteren dat een ondemocratisch orgaan dat met veto's werkt – de Europese Raad – democratisch aangenomen wetgeving vleuggellam maakt. Von der Leyen moet dus nu kleur bekennen: dient ze de Europese democratie en rechtsstaat of de vetopolitiek van Orban?"

In ’t Veld:

“Een onafhankelijke Europese Commissie is essentieel en in de verdragen vastgelegd. Zonder dat stort de EU als een kaartenhuis in; van interne markt tot handelsverdragen en bovenal het handhaven van de verdragen. Als Ursula von der Leyen die onafhankelijkheid niet verdedigt, dan is die onmogelijk terug te winnen. Hier wordt een heel belangrijke grens overschreden”

print