Afbeelding
02 dec 19
02 dec 19
De situatie op Malta vraagt om een Europees antwoord

Vanavond vertrek ik naar Malta om een onderzoeksmissie van het Europees Parlement te leiden. Meer dan twee jaar geleden werd op het eiland de onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia vermoord met een autobom. Ze was voor niemand bang en nam de rijkste en machtigste mannen van het eiland op de korrel. Dat moest ze bekopen met haar leven.

Het moordonderzoek is de laatste weken in een stroomversnelling gekomen. Tot voor kort waren enkel de uitvoerders van de moord opgepakt. De grote vraag bleef wie er daadwerkelijk achter de moord zat. Er waren altijd sterke vermoedens dat de opdrachtgever ergens in de met elkaar vervlochten zakenwereld en politiek op het eiland moest worden gezocht.

Zaterdag is inderdaad één van de rijkste zakenmannen van het eiland, Yorgen Fennech, officieel beschuldigd van betrokkenheid bij de moord. Die heeft weer innige banden met de stafchef van de minister-president. De stafchef, Keith Schembri, was vorige week al afgetreden. De minister-president, Joseph Muscat, kondigde gisterenavond zijn ontslag aan. Daarmee is er een directe link tussen de moord en hoogste regionen van de macht op Malta.

Ik ga in de eerste plaats naar Malta om duidelijk te maken dat dit onacceptabel is in de EU. Journalisten moeten in de politiek juist een bondgenoot vinden in het blootleggen van corruptie. Ik ga uiteraard ook om de familie van Daphne Caruana Galizia een hart onder de riem te steken. En om zelf met autoriteiten, journalisten en het maatschappelijk middenveld te praten.

Toch gaat dit over veel meer dan deze moordzaak of politieke crisis alleen. Dit zijn geen uitzonderlijke incidenten maar symptomen van een systematisch gebrek aan rechtshandhaving op Malta. Door de gebrekkige rechtsstaat is het eiland uitgegroeid tot een plek waar witwassen, corruptie, en de verkoop van EU-paspoorten voortwoekeren. Als deze moord is opgelost en de verantwoordelijke politici zijn opgestapt, is het onderliggende probleem niet weg. Dat gaat niet alleen Malta aan, het gaat de hele EU aan, en dus ook Nederland. Een gebrekkige strijd tegen witwassen op Malta brengt fout geld Nederland binnen. Een Russische oligarch die op Malta een Europees paspoort koopt, kan met zijn geld eenvoudig verkiezingen in EU-landen beïnvloeden.

Dit gaat over de vraag in wat voor soort EU we willen leven. Een EU waarin landen een loopje kunnen nemen met de rechtsstaat? Of een EU waarin we elkaar tot de orde roepen? Een EU waarin de grootste Europese verworvenheid - EU-burgerschap waarmee we overal mogen leven en werken - wordt verkocht aan rijke oligarchen? Of een EU waarin Europeanen erop kunnen vertrouwen dat eerlijke criteria en procedures uitmaken wie hun Europese medeburgers worden?

Europeanen moeten erop op kunnen vertrouwen dat de Europese waarden en regels overal worden gerespecteerd, ook op Malta. We moeten dus ingrijpen in EU-landen waar ontsporing dreigt. Wie zich dan verschuilt achter het argument van nationale soevereiniteit, geeft eigenlijk vrij spel aan georganiseerde misdaad, witwaspraktijken en de verkoop van paspoorten.

print