Afbeelding
14 jul 20
14 jul 20
Coronamaatregelen risico voor rechtsstaat in Europa

Vandaag presenteerde Europarlementariër Sophie in 't Veld (D66) in de Commissie Justitie & Burgerlijke Vrijheden haar rapport over de rechtsstatelijke effecten van de coronacrisis in de Europese Unie.

In 't Veld is voorzitter van de "Democracy, Rule of Law and Fundamental Rights Monitoring Group" van het Europees Parlement. Deze onderzoekscommissie heeft sinds het uitbreken van de coronacrisis de impact van coronamaatregelen van dag tot dag gemonitord, in alle 27 EU-lidstaten, het Verenigd Koninkrijk en de EU zelf.

De rapportage maakt duidelijk dat er een uitzonderlijke situatie is ontstaan in de EU: voor het eerst is er in bijna alle EU-lidstaten de noodtoestand of iets vergelijkbaars uitgeroepen, met uitzonderlijke bevoegdheden voor overheden. Dat, terwijl democratische controle en openbaarheid van bestuur zijn ingeperkt. Veel coronamaatregelen beperken burgervrijheden en -rechten. Bijvoorbeeld het recht op samenscholing en vreedzame demonstraties, het recht op onderwijs, of het recht om asiel aan te vragen. Het recht op contact met familie komt onder druk door het bezoekverbod in bejaardenhuizen, of gedwongen scheiding van geliefden door gesloten grenzen. Corona-apps en GSM tracking zetten onze privacy onder druk. Beperkingen op de grondrechten zijn soms noodzakelijk en juridisch mogelijk, mits ze noodzakelijk, proportioneel en tijdelijk zijn.

Uit het rapport blijkt verder dat de handhaving van de maatregelen in de praktijk sterk verschilt van lidstaat tot lidstaat, variërend van sturing via vrijblijvende aanbevelingen, tot handhaving door het leger op straat. In sommige landen staan er torenhoge boetes en gevangenisstraf op het overtreden van coronamaatregelen.

Sophie in 't Veld:
"De coronacrisis mag niet leiden tot een blijvende rechtsstaatcrisis in Europa. In de eerste reflex om het virus in te dammen moesten er snel besluiten worden genomen, die een risico vormen voor de grondrechten en vrijheden van EU-burgers. Zolang het tijdelijk is, is er niks aan de hand. Maar sommige regeringen hebben bewust misbruik gemaakt van de situatie om hun macht uit te breiden. In veel landen is niet duidelijk of de maatregelen proportioneel zijn, en hoe lang de uitzonderingstoestand blijft voortduren. De Nederlandse discussie over de corona-noodwet speelt dus ook in andere EU-lidstaten. We hebben een exit strategy nodig voor zowel de gezondheidscrisis als voor de rechtsstaatcrisis."

print